چگونه حرام كرد آنچه را كه حرام است . حاصل ، اين كه : كسى غير اللَّه تعالى نمىتواند دانست كه سرّ حلال كردنِ حلال و حرام كردنِ حرام ، فلان چيز است و غير آن دخلى ندارد تا بر آن ، قياس كند و ظن ، كافى نيست . [ حديث ] هفدهم اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ ، عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ ، قَالَ : ] حَدَّثَنِي جَعْفَرٌ ، عَنْ أَبِيهِ عليهما السلام : « أَنَّ عَلِيّاً عليه السلام قَالَ : مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلْقِيَاسِ ، لَمْ يَزَلْ دَهْرَهُ فِي الْتِبَاسٍ ، وَمَنْ دَانَ اللَّهَ بِالرَّأْيِ ، لَمْ يَزَلْ دَهْرَهُ فِي ارْتِمَاسٍ » قَالَ : وَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام : « مَنْ أَفْتَى النَّاسَ بِرَأْيِهِ ، فَقَدْ دَانَ اللَّهَ بِمَا لَايَعْلَمُ ، وَمَنْ دَانَ اللَّهَ بِمَا لَايَعْلَمُ ، فَقَدْ ضَادَّ اللَّهَ ؛ حَيْثُ أَحَلَّ وَحَرَّمَ فِيمَا لَايَعْلَمُ » . شرح : حكايت كرد مرا امام جعفر صادق از پدرش عليهما السلام اين كه امير المؤمنين عليه السلام گفت كه : هر كه وادارد خود را براى قياس و آن را راه و روش خود سازد ، پيوسته در همگىِ عمرش در پرده‌پوشىهاى شبهت‌هاست كه از هر طرف به خاطرش مىرسد و چارهء معقول نمىتواند كرد ؛ چه سخنى مىگويد و باز وقتى ديگر از آن برمىگردد . و هر كه پرستش كند اللَّه را به ديدِ خود و پيروى ظن خود ، پيوسته در همگىِ عمرش در فرو رفتن است در شبهت‌ها . امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : و گفت امام محمّد باقر عليه السلام كه : هر كه فتوا دهد مردمان را به ديدِ خود و پيروى ظن خود ، پس پرستش كرده اللَّه را به آنچه نمىداند . و هر كه پرستش كرد اللَّه را به آنچه نمىداند ، پس به تحقيق همچشمى كرده با اللَّه تعالى در جايى كه حلال كرده و حرام كرده از پيش خود ؛ و آن همچشمى را در راهى كرده كه نمىداند كه آن همچشمى است با اللَّه تعالى . پندارد كه فرمان‌بردارى كرده . [ حديث ] هجدهم اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ يَقْطِينٍ ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ مَيَّاحٍ ، عَنْ أَبِيهِ ] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : « إِنَّ إِبْلِيسَ قَاسَ